*మట్టి గణపతి.. ప్రకృతికి ప్రాణవాయువు*
పర్యావరణహిత వినాయక ఉత్సవాలకు ప్రజలు మొగ్గు చూపాలి
మేడ్చల్: వినాయక చవితి సందర్భంగా మట్టి గణపతి విగ్రహాలనే ప్రతిష్ఠించి పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించాలని పర్యావరణవేత్తలు సూచిస్తున్నారు. పీఓపీ విగ్రహాలు, రసాయన రంగుల వినియోగం వల్ల నిమజ్జనం అనంతరం నీటి వనరులు కలుషితమయ్యే అవకాశం ఉన్న నేపథ్యంలో మట్టి విగ్రహాల వినియోగంపై అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది. సహజ మట్టితో తయారైన విగ్రహాలను పూజించి, పర్యావరణహిత పద్ధతుల్లో నిమజ్జనం నిర్వహించడం ద్వారా పండుగ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తూనే ప్రకృతిని కాపాడుకోవచ్చని వారు పేర్కొంటున్నారు.
సంప్రదాయానికి.. పర్యావరణానికి వారధిగా మట్టి గణపతి
మట్టితో గణపతి విగ్రహాన్ని తయారు చేసి పూజించడం మన సంప్రదాయంలో భాగమే. ప్రకృతి నుంచి తీసుకున్న మట్టితో విగ్రహాన్ని రూపొందించి, పూజ అనంతరం తిరిగి ప్రకృతిలో కలపడం వెనుక ఒక సహజమైన జీవన తత్వం ఉంది.
కాలక్రమంలో విగ్రహాల తయారీలో పీఓపీ, కృత్రిమ రంగులు, ఇతర పదార్థాల వినియోగం పెరిగింది. విగ్రహాల పరిమాణం, అలంకరణ, రంగులపై దృష్టి పెరిగినప్పటికీ.. నిమజ్జనం తర్వాత వాటి వ్యర్థ నిర్వహణ పెద్ద సవాలుగా మారింది.
మట్టి విగ్రహాలు ఈ సమస్యకు సరళమైన ప్రత్యామ్నాయం. సహజ మట్టితో తయారు చేసి, పర్యావరణహిత రంగులను ఉపయోగిస్తే నిమజ్జనం అనంతరం అవి ప్రకృతిలో సులభంగా కలిసిపోయే అవకాశం ఉంటుంది.
—
నిమజ్జనం తర్వాత ఏం జరుగుతోంది?
నిమజ్జనం భక్తుల విశ్వాసంలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం. అయితే పెద్ద సంఖ్యలో విగ్రహాలు ఒకేసారి నీటి వనరుల్లోకి చేరినప్పుడు పర్యావరణ ప్రభావాన్ని విస్మరించలేం.
పీఓపీ విగ్రహాలు నీటిలో సులభంగా కరగకపోవడంతో అవశేషాలు మిగిలే అవకాశం ఉంది. విగ్రహాలపై ఉపయోగించిన కొన్ని రసాయన రంగులు నీటిలో కలవడం వల్ల జల నాణ్యతపై ప్రభావం పడవచ్చు. పూలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టిక్ కవర్లు, అలంకరణ సామగ్రి కూడా నిమజ్జనంతో పాటు నీటిలోకి చేరితే వ్యర్థాల సమస్య మరింత తీవ్రమవుతుంది.
చెరువులు, కుంటలు స్థానిక పర్యావరణ వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నందున వాటి పరిశుభ్రతను కాపాడుకోవడం సమాజం మొత్తం బాధ్యత.
—
ఇంటివద్దే పర్యావరణహిత నిమజ్జనం
చిన్న మట్టి గణపతి విగ్రహాలను ఇంట్లోనే బకెట్ లేదా తొట్టిలో నిమజ్జనం చేయవచ్చు. విగ్రహం కరిగిన తర్వాత మిగిలిన మట్టిని మొక్కలకు ఉపయోగించుకోవచ్చు. పూజలో ఉపయోగించిన పూలు, ఆకులను వేరుగా సేకరించి కంపోస్టుగా మార్చుకోవచ్చు.
పెద్ద విగ్రహాల విషయంలో స్థానిక సంస్థలు ఏర్పాటు చేసే ప్రత్యేక నిమజ్జన ప్రాంతాలను ఉపయోగించడం, నిమజ్జనం అనంతరం వ్యర్థాలను సక్రమంగా తొలగించడం అవసరం.
—
పిల్లలకు పర్యావరణ పాఠం
పర్యావరణ పరిరక్షణపై అవగాహన పెంచేందుకు వినాయక చవితి ఒక చక్కటి అవకాశంగా మారవచ్చు. పాఠశాలలు, కళాశాలలు, కాలనీల్లో మట్టి గణపతుల తయారీ కార్యక్రమాలను నిర్వహించడం ద్వారా పిల్లల్లో ప్రకృతి పట్ల బాధ్యత పెంచవచ్చు.
తమ చేతులతో మట్టి గణపతిని తయారు చేసే క్రమంలోనే విగ్రహాల తయారీ, పూజ, నిమజ్జనం వల్ల పర్యావరణంపై పడే ప్రభావాన్ని వారికి వివరించవచ్చు.
—
అలంకరణలోనూ మార్పు అవసరం
విగ్రహంతో పాటు పండుగ అలంకరణలో ఉపయోగించే పదార్థాలపైనా దృష్టి పెట్టాలి. ప్లాస్టిక్, థర్మాకోల్ వంటి పదార్థాలకు బదులుగా వస్త్రాలు, కాగితం, పూలు, ఆకులు, వెదురు వంటి పునర్వినియోగ లేదా సహజ పదార్థాలను ఉపయోగించవచ్చు.
పూజ అనంతరం వ్యర్థాలను తడి, పొడి చెత్తగా వేరు చేయడం ద్వారా వాటి నిర్వహణ కూడా సులభమవుతుంది.
—
ప్రజల భాగస్వామ్యంతోనే మార్పు
పర్యావరణహిత వినాయక ఉత్సవాలకు స్థానిక సంస్థలు అవసరమైన సౌకర్యాలు కల్పించడంతో పాటు ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించాలి. ప్రత్యేక నిమజ్జన ప్రాంతాలు, పూజా వ్యర్థాల సేకరణకు ఏర్పాట్లు చేయాలి.
ప్రజలు కూడా నిమజ్జన సమయంలో సూచనలు పాటిస్తూ నీటి వనరుల్లో ప్లాస్టిక్, ఇతర వ్యర్థాలు వేయకుండా జాగ్రత్తపడాలి.
—
భక్తికి పర్యావరణ బాధ్యతను జోడిద్దాం
వినాయక చవితి మన సంస్కృతిలో అంతర్భాగం. పండుగను జరుపుకోవడాన్ని మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా జరుపుకోవడమే ఇప్పుడు అవసరం.
మట్టి గణపతిని ఎంచుకోవడం, సహజ రంగులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని తగ్గించడం, పూజా వ్యర్థాలను సక్రమంగా నిర్వహించడం ద్వారా ప్రతి కుటుంబం తన వంతు బాధ్యతను నిర్వర్తించవచ్చు.
దేవుడిని పూజించడం భక్తి అయితే..
ప్రకృతిని కాపాడడం బాధ్యత.
**మట్టి గణపతి మన ఇంట్లో..
స్వచ్ఛమైన నీరు మన చెరువుల్లో..
పచ్చని ప్రకృతి మన భవిష్యత్తులో!**
