జగిత్యాల స్టాఫ్ రిపోర్టర్, గొల్లపల్లి జులై 24 (ప్రజావాణి):
హిందూ ధర్మంలో అత్యంత పవిత్రమైన వ్రతాల్లో ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశికి విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది.దీనినే తొలి ఏకాదశి,శయన ఏకాదశి,హరివాసరం,ప్రథమ ఏకాదశి అని పిలుస్తారు.ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువు క్షీరసాగరంలో ఆదిశేషునిపై యోగనిద్రలోకి ప్రవేశిస్తాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.అందువల్ల ఈ ఏకాదశిని అత్యంత పవిత్రమైన రోజుగా భక్తులు భావించి ఉపవాసం,పూజలు,జాగరణతో ఆచరిస్తారు.
ఏకాదశి అంటే ఏమిటి….?
“ఏకాదశి” అంటే పదకొండు.మనిషిలోని ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు,ఐదు కర్మేంద్రియాలు,వాటిని నియంత్రించే మనస్సు కలిపి పదకొండు.ఈ పదకొండు ఇంద్రియాలను నియంత్రించి భగవంతుని ధ్యానంలో లీనమయ్యే పవిత్ర తిథినే ఏకాదశి అంటారు.సంవత్సరంలో మొత్తం 24 ఏకాదశులు వస్తాయి.వాటిలో ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి అయిన తొలి ఏకాదశికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
శయన ఏకాదశి విశిష్టత
ఈ రోజు నుంచి శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్రలోకి ప్రవేశిస్తాడని,నాలుగు నెలల అనంతరం కార్తీక శుద్ధ ఉత్థాన ఏకాదశి రోజున మేల్కొంటాడని పురాణాలు పేర్కొంటాయి.ఈ నాలుగు నెలల కాలాన్నే చాతుర్మాస్యం అంటారు.ఈ రోజే చాతుర్మాస్య వ్రతాలు ప్రారంభమవుతాయి.భక్తులు ఈ కాలంలో నియమనిష్టలతో సాత్విక జీవనం గడుపుతూ భగవంతుని ఆరాధిస్తారు.
తొలి ఏకాదశి ఎలా ఆచరించాలి….?
దశమి రాత్రి నుంచే నియమాలు ప్రారంభించాలి.
ఏకాదశి రోజు సూర్యోదయానికి ముందే లేచి స్నానం చేసి శ్రీమహావిష్ణువును పూజించాలి.
విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం,గీతా పఠనం,హరినామ స్మరణ చేయడం శ్రేయస్కరం.
రోజంతా ఉపవాసం ఉండి,రాత్రి జాగరణ చేయాలి.
ద్వాదశి రోజు ఉదయం పారణ చేసి ప్రసాదం స్వీకరించాలి.
అన్నదానం,దానధర్మాలు చేయడం మహా పుణ్యకార్యంగా భావిస్తారు.
పాటించాల్సిన నియమాలు
ఏకాదశి రోజు అసత్యం మాట్లాడకూడదు.కోపం,ద్వేషం,చెడు ఆలోచనలకు దూరంగా ఉండాలి.మాంసాహారం,మద్యపానం వంటి తామసిక ఆహారాలను పూర్తిగా వర్జించాలి.సాత్విక భావనతో భగవంతుని ధ్యానంలో గడపాలి.
వ్రతంలో తీసుకోరాని పదార్థాలు
సంప్రదాయం ప్రకారం ఏకాదశి రోజున మాంసాహారం,ఉలవలు,మినుములు,చింతపండు,ఉసిరి,గుమ్మడికాయ,పుచ్చకాయ వంటి కొన్ని పదార్థాలను తీసుకోకుండా ఉండాలని సూచిస్తారు.ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల ప్రకారం ఈ నియమాల్లో స్వల్ప మార్పులు ఉండవచ్చు.
రైతులకు తొలి ఏకాదశి ప్రత్యేకం
తెలంగాణతో పాటు అనేక ప్రాంతాల్లో రైతులు తొలి ఏకాదశిని ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు.మంచి వర్షాలు కురవాలని,పంటలు సమృద్ధిగా పండాలని,ప్రకృతి వైపరీత్యాలు రాకూడదని శ్రీహరిని ప్రార్థిస్తారు.మొక్కజొన్న పేలపిండి,బెల్లంతో చేసిన నైవేద్యాన్ని సమర్పించడం ఆనవాయితీ.
పురాణాల్లో తొలి ఏకాదశి మహిమ
పద్మపురాణం సహా అనేక పురాణాల్లో తొలి ఏకాదశి మహిమను విశేషంగా వర్ణించారు.ఈ వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించిన వారికి పాప విమోచనం,మనశ్శాంతి,దైవానుగ్రహం లభిస్తాయని విశ్వాసం.సతీ సక్కుబాయి శయన ఏకాదశి వ్రతం ద్వారా మోక్షాన్ని పొందినట్లు పురాణ గాథలు చెబుతున్నాయి.
ఆధ్యాత్మిక సందేశం
తొలి ఏకాదశి మనిషికి నియమశీలత,ఆత్మనిగ్రహం,భక్తి,సేవాభావాన్ని అలవర్చే పవిత్ర పర్వదినం.ఉపవాసం శరీరాన్ని శుద్ధి చేస్తే,భగవన్నామ స్మరణ మనస్సును ప్రశాంతపరుస్తుంది.దానం,ధర్మం,భక్తి కలిసిన ఈ పర్వదినం ప్రతి ఒక్కరికీ ఆధ్యాత్మిక చైతన్యాన్ని అందిస్తుంది.
శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహం మీ కుటుంబంపై ఎల్లప్పుడూ ఉండాలని కోరుకుంటూ…
శుభ తొలి ఏకాదశి – శయన ఏకాదశి శుభాకాంక్షలు..!
✍️ రచన: పుప్పాల మహిపాల్